Hàng nghìn người dân Venezuela đổ ra đường trong nước mắt khi Hugo Chavez qua đời. Nhiều nước láng giềng để tang Chavez, nói rằng cái chết của ông là mất mát của khu vực. Vì đâu Chavez được nhiều người yêu mến đến thế?

Tổng thống Venezuela Hugo Chavez có một tính cách nổi bật và có tài năng hùng biện. Nhưng điều sâu xa khiến người Venezuela yêu thích ông, có thể được nhìn thấy một phần từ cuộc sống của người dân.
Đứng giữa hàng trăm nghìn người xếp hàng trên đường phố chờ đến lượt vào viếng Chavez, bà Maria Alexandra, 46 tuổi, mẹ của 6 đứa con, cho biết trước thời ông, bà sống rất nghèo khổ.
"Sau Chúa Jesus, có Hugo Chavez", bà nói. "Trước khi có ông, chúng tôi chẳng có gì. Chính phủ không quan tâm đến chúng tôi... Giờ bọn trẻ có mọi thứ".
Người dân Venezuela khóc vì thương tiếc tổng thống yêu mến của họ. Ảnh: AP

Thoát nghèo - những con số trong mơ

Venezuela là một trong những quốc gia có tốc độ đô thị hóa nhanh nhất ở Mỹ Latin. Phần lớn người dân Venezuela đang sống tại các thành phố ở miền bắc, đặc biệt là ở thủ đô Caracas, đô thị lớn nhất đất nước. Từ khi phát hiện ra các mỏ dầu khí vào đầu thế kỷ 20, Venezuela đã trở thành một trong những nước xuất khẩu dầu mỏ hàng đầu thế giới, hiện là quốc gia xuất khẩu dầu thứ 4 thế giới và là thành viên chủ chốt của OPEC.
Từng là một nhà cung ứng các mặt hàng nông nghiệp kém phát triển, ngân sách của chính phủ Venezuela đã tăng nhanh nhờ sự lên ngôi của dầu mỏ. Nhưng sự dư thừa dầu mỏ trên thế giới những năm 80 đã dẫn tới một cuộc khủng hoảng kinh tế kéo dài, khiến tỷ lệ lạm phát của Venezuela chạm tới mốc 100% vào năm 1996 và tăng tỷ lệ nghèo đói lên tới 66 % vào năm 1995. Chính quyền khi đó bị công chúng cho là tham nhũng và khiến dân chúng nghèo khổ.
Thắng cử lần đầu năm 1998, Chavez nổi tiếng bởi chính sách ủng hộ chủ nghĩa xã hội và tái phân phối của cải trong xã hội, phê phán nền kinh tế tự do kiểu mới. Ông đã đưa ra những chính sách tích cực và đạt được thành tựu đáng kể.
Chavez đã tạo ra những kỷ lục về kinh tế và xã hội mà những tổng thống khác, những người đang vật lộn trong khó khăn của cuộc khủng hoảng kinh tế, chỉ có thể mơ.
Theo dữ liệu được tờ The Guardian của Anh công bố, Chavez, trong 10 năm đầu cầm quyền, đã đưa chỉ số GDP của Venezuela tăng gần gấp đôi, giảm tỷ lệ thất nghiệp và tử vong ở trẻ sơ sinh xuống một nửa. Số người dân cực nghèo giảm từ 23,4% vào năm 1999 xuống còn 8,5% sau một thập kỷ. Con số này đã khiến Venezuela trở thành quốc gia có tỷ lệ người nghèo đói thấp thứ ba Mỹ Latin.
Lượng tuyển sinh vào các trường đại học tăng gấp đôi, hàng triệu người dân lần đầu tiên được hưởng dịch vụ chăm sóc sức khỏe và số lượng người được hưởng lương hưu tăng gấp 4 lần. Tổng sản phẩm quốc nội GDP đầu người của Venezuela năm 2011 đạt hơn 10.000 USD.

Mức sống lên cao

Ký giả Eva Golinger viết trên mục ý kiến của CNN như sau: Nhà lãnh đạo từng trải qua một tuổi thơ nghèo khó trong những túp lều, phải bán bánh kẹo trên đường phố để kiếm tiền nuôi sống bản thân và gia đình, từng mơ ước sẽ có thể xây dựng được một quốc gia giàu có, tự chủ và có vị thế trên toàn cầu. Ông mong muốn mang tới cho tất cả mọi người cơ hội được có một el buenvivir - cuộc sống tốt đẹp, như ông vẫn từng nói.
Chính phủ cho xây dựng đường sắt, các ngành công nghiệp mới, những thành phố vệ tinh, và hệ thống giao thông vận tải kiểu mới, như cáp treo MetroCable Cars tại thủ đô Caracas, để kết nối những người dân sống trên sườn đồi với thành phố sôi động bên dưới.
Chavez thiết lập một hệ thống y tế cấp quốc gia, mang lại cơ hội chăm sóc sức khỏe cho hàng triệu người, trong số đó có những người chưa từng nhận bất cứ dịch vụ y tế nào. Chavez cho thi hành một chính sách quản lý mới, trong đó trao tiếng nói cho những người từng bị loại khỏi chính trường. Ông lập ra các hội đồng cấp cơ sở và những mạng lưới để chăm lo cho nhu cầu của người dân trên khắp nước.
Roberto Galindez, một cựu vận động viên bóng rổ 32 tuổi, đã chuyển nghề trở thành kỹ sư điện toán, nói rằng tư tưởng "cách mạng Boliva" của Chavez sẽ sống mãi kể cả khi nhà lãnh đạo qua đời. "Lãnh tụ ra đi, nhưng lý tưởng của ông không bao giờ mất đi".
Người dân Venezuela trên đường phố, bày tỏ nỗi buồn khi tổng thống chavez qua đời. Ảnh: Xinhua
Người dân Venezuela trên đường phố, bày tỏ nỗi buồn khi tổng thống Chavez qua đời. Ảnh: Xinhua
Trong thời gian Hugo Chavez nắm quyền, bất bình đẳng về thu nhập ở Venezuela đã giảm dần, giống như tình hình ở hầu hết các nước trong khu vực. Venezuela là nước có phân phối thu nhập đồng đều nhất ở Mỹ Latinh, tính theo hệ số của hệ Gini. Năm 2011 hệ số Gini của Venezuela giảm còn 0,39. Nếu so sánh với hệ số đó của Brazil là 0,52, thấp nhất trong lịch sử Brazil. Vì vậy mỗi người dân Velezuea giờ đây nhận được một phần bánh công bằng hơn.
Vấn đề là ở chỗ chiếc bánh đó lại không lớn nhanh như mức nhưng người chỉ trích Chavez mong muốn.
“Venezuela là nền kinh tế lớn thứ 5 ở Mỹ Latinh, nhưng trong thập kỷ qua lại là nước có chỉ số tăng trưởng tính theo bình quân đầu người thấp nhất”, Arturo Franco thuộc Trung tâm phát triển quốc tế tại đại học Havard nhận xét trên BBC.
Người Venezuela có được sung sướng và hưởng lợi từ tài nguyên quốc gia hay không, theo lời ông Franco, điều đó tùy thuộc vào cách tính toán sự tiến bộ của nước này.
Nếu so sánh cuộc sống dưới thời ông Chavez với 20 năm trước, dưới chế độ hai đảng vốn đầy tai tiếng vì nhũng tràn lan, thì thời kỳ của ông Chavez được ưa thích hơn. Tuy nhiên nếu ta nhìn vào hiệu suất kinh tế cao ở các nước láng giềng như Brazil và Colombia trong cùng thời kỳ thì bỗng nhiên tình hình không phải là toàn màu hồng.

Kinh tế dựa vào dầu

Và với tình hình giá một thùng dầu hiện nay cao gấp khoảng 10 lần so với khi ông Chavez lần đầu lên nắm quyền, những người đố lập với ông nói rằng đáng ra Chavez đã có thể và cần phải làm được nhiều hơn thế.
Dầu mỏ vẫn là trụ cột của nền kinh tế Venezuela trong hơn một thập niên qua, có thể cho thấy thực tế là kinh tế chưa được đa dạng hóa. Khoảng 50% nguồn thu ngân sách của chính phủ là từ nền công nghiệp dầu mỏ, chủ yếu từ công ty nhà nước PDVSA. Những người không bằng lòng với Chavez phê phán PDVSA xao nhãng việc tái đầu tư và bảo trì, mà quá chú tâm đến việc đổ tiền cho các chương trình xã hội của chính phủ, đặc biệt là sau vụ nổ tại nhà máy lọc dầu lớn nhất cả nước tháng 8, 2012 trong đó có 42 người bị thiệt mạng. Thực tế là chính phủ đã sử dụng nguồn tiền ngân sách thu được từ công ty để tài trợ cho chi tiêu công, các chương trình nhà ở và giao thông.
Tháng 9, 2012, hãng Reuters đã xuất bản một tập san đặc biệt về một công ty nhà nước, Fonden, mà hiện nay chiếm đến gần một phần ba tổng đầu tư ở Venezuela. Họ đó phát hiện ra một loạt các cơ sở bị bỏ hoang hoặc đang xây dựng dở, bao gồm một nhà máy giấy, một lò luyện nhôm và một đoàn xe buýt không sử dụng - tất cả đều là tiền của Fonden. Kể từ khi công ty Fonden được thành lập năm 2005, nó đã ngốn hết 100 tỷ USD tiền bán dầu của Venezuela.

Chi tiêu công

Trong cuộc vận động tranh cử tổng thống tháng 10 năm ngoài, ông Chavez đã lấy vấn đề thu nhập thấp và nhà ở xã hội làm ưu tiên hàng đầu, phát động một chương trình xây dựng 3 triệu ngôi nhà trước năm 2018. Điều này, một mặt làm tăng kỳ vọng của những người chưa có nhà, mặt khác sẽ làm gia tăng chi tiêu công.
Theo Ngân hàng America-Merrill Lynch, chi tiêu của chính phủ đã tăng 30% trên thực tế do cuộc chạy đua trong suốt 12 tháng trước bầu cử. Morgan Stanley cho rằng thâm hụt tài khóa của Venezuela lên đến 12% GDP.
Việc phá giá mới đây đồng tiền của Venezuela sẽ giúp chính phủ củng cố vị thế tài chính. Vì giá dầu lửa được tính bằng USD, khi đồng bolivar yếu chính phủ sẽ có thêm nhiều tiền. Về lý thuyết, bolivar yếu cũng sẽ giúp Venezuela xuất khẩu được nhiều hàng hóa hơn từ các ngành kinh tế khác. Tuy nhiên, các quan sát viên cho rằng khu vực chế tạo của Venezuela vẫn còn quá nhỏ bé để được hưởng lợi từ chính sách này – một hậu quả khác của việc họ quá tập trung vào ngành dầu khí.
Sức hấp dẫn của Chavez không giới hạn trong Venezuela. Nhằm mở rộng ảnh hưởng của cuộc cách mạng Bolivia của mình, ông Chavez cho phép Cuba và một số nước khác trong khu vực được hưởng lợi từ các hợp đồng dầu mỏ thấp hơn giá thị trường cũng như các khoản vay nhẹ lãi trong các chương trình Alba và PetroCaribe.
Nay khi ông đã qua đời, chính phủ mới sẽ phải quyết định xem liệu có tiếp tục cung cấp tài chính cho mạng lưới "ngoại giao dầu lửa" rộng lớn đó hay không.
Ngọc Uyển - Quỳnh Hoa (vnexpress)

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam hôm nay một lần nữa khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với Hoàng Sa và Trường Sa, đồng thời phản đối việc Trung Quốc vi phạm.


Tàu tuần tra Trung Quốc ra Biển Đông
Trực thăng Trung Quốc lượn trên Trường Sa

Trực thăng hải quân Trung Quốc đã có mặt ở vùng biển gần một rạn san hô ở cụm đảo Sinh Tồn, thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam, vào hôm 4/3. Ảnh: Wikimapia
Trung Quốc gần đây cử một số tàu hải tuần thực hiện tuần tra tại Biển Đông, trong đó có khu vực hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam. Các tàu Hải tuần 21, Hải tuần 31 và Hải tuần 166 hôm 28/2 xuất phát từ cảng Tam Á, tỉnh Hải Nam, phía nam Trung Quốc, để ra Biển Đông thực hiện cái gọi là "nhiệm vụ tuần tra định kỳ".

Đây là cuộc tuần tra thứ hai của Trung Quốc, sau khi hai tàu khác rời Quảng Châu bắt đầu nhiệm vụ "tuần tra thường xuyên" trên Biển Đông hôm 20/2. Một trực thăng của hải giám Trung Quốc đã tuần tra ở vùng biển gần rạn san hô ở cụm Sinh Tồn, thuộc quần đảo Trường Sa, vào chiều ngày 4/3.
Trước những diễn biến trên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lương Thanh Nghị đã thể hiện quan điểm trong cuộc họp báo thường kỳ hôm nay (7/3).
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lương Thanh Ngh
"Việt Nam khẳng định chủ quyền đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Mọi hoạt động tại các khu vực này mà không được sự đồng ý của Việt Nam, đều là vi phạm chủ quyền của Việt Nam và chúng tôi kiên quyết phản đối", ông Nghị nói.
Nhật Nam (vnexpress)

| Copyright © 2013 Non sông Việt Nam
Mọi trích dẫn từ blog xin vui lòng ghi rõ nguồn " Blog Kênh Việt Nam"